Luyện nghe bằng chép chính tả (dictation): cách làm từng bước cho người học TOEIC MẸO THI

Luyện nghe bằng chép chính tả (dictation): cách làm từng bước cho người học TOEIC

Có người nghe rất nhiều bài nhưng điểm Nghe vẫn đứng yên. Một lý do hay gặp là họ nghe để "thấy quen tai" chứ không kiểm tra xem mình đã thật sự bắt được từng từ hay chưa. Chép chính tả, hay dictation, buộc bạn nghe từng cụm, viết lại, rồi so với bản gốc. Chỗ nào chép sai là chỗ tai bạn chưa nhận ra. Bài này hướng dẫn cách làm với tài liệu TOEIC, kèm một ví dụ và bài tự luyện.

Vì sao chép chính tả có ích

Khi nghe thụ động, não có xu hướng "điền" những chỗ nghe không rõ bằng suy đoán. Bạn tưởng mình hiểu cả câu, nhưng thực ra chỉ nghe được vài từ khoá. Khi phải viết ra, những chỗ hổng lộ ra ngay. Có ba lợi ích chính:

  • Phát hiện từ bạn biết mặt chữ nhưng không nhận ra khi nghe, ví dụ would have nghe thành would of, hoặc can't khó phân biệt với can.
  • Làm quen với nối âm và lược âm, những hiện tượng khiến câu nói nhanh nghe khác hẳn so với khi đọc.
  • Rèn trí nhớ ngắn hạn, hữu ích cho Part 3 và Part 4 khi bạn phải giữ thông tin trong lúc đọc câu hỏi.

Chọn tài liệu phù hợp

Bắt đầu từ đoạn rất ngắn, mỗi đoạn 15 đến 30 giây. Với người mới, câu hỏi và đáp ở Part 2 là lựa chọn tốt vì mỗi câu chỉ một hai nhịp. Khi đã quen, chuyển sang một đoạn trong hội thoại Part 3 hoặc một thông báo ngắn ở Part 4. Điều quan trọng là có sẵn bản ghi lời thoại để đối chiếu sau khi chép, và nội dung chỉ nên vượt khả năng hiện tại một chút. Đoạn quá dễ không giúp bạn tiến bộ, đoạn quá khó khiến bạn nản.

Quy trình sáu bước

Bước 1: nghe cả đoạn một lần, không viết. Chỉ để nắm chủ đề và tốc độ.

Bước 2: nghe từng cụm và chép. Dừng sau mỗi cụm ngắn (khoảng 4 đến 8 từ). Viết ngay những gì nghe được. Chỗ nào không chắc, để dấu gạch dưới thay vì đoán bừa.

Bước 3: nghe lại tối đa ba lần mỗi cụm. Đừng nghe đến hai chục lần. Nếu sau ba lần vẫn không ra, đánh dấu và đi tiếp. Nghe quá nhiều lần khiến bạn nhớ âm thanh mà không thật sự phân biệt được.

Bước 4: so với bản gốc. Dùng bút khác màu để khoanh các chỗ sai và chỗ thiếu.

Bước 5: phân loại lỗi. Mỗi lỗi thuộc một nhóm: không biết từ, biết từ nhưng không nhận ra khi nghe, nối âm, từ chức năng bị lược (a, the, to, of), hoặc đuôi từ (-s, -ed). Việc phân loại cho biết bạn cần luyện gì tiếp.

Bước 6: nghe lại bản gốc có lời, vừa nghe vừa đọc. Lần này bạn sẽ nhận ra những chỗ trước đó không nghe được, và đó là lúc tai được "điều chỉnh".

Ví dụ tự soạn

Giả sử bạn nghe câu sau trong một thông báo Part 4:

"Passengers on the nine-fifteen train to Girona should proceed to platform four."

Một người học chép: "Passengers on the nine fifteen train to Girona should pro seed to platform for."

Ba chỗ sai rất điển hình. Proceed bị tách thành hai âm vì chưa biết từ này. Four bị viết thành for vì hai từ đồng âm, và bạn cần ngữ cảnh (platform + số) để chọn đúng. Nine-fifteen tuy chép được nhưng người học chưa chắc hiểu là 9 giờ 15. Khi so với bản gốc, bạn ghi vào sổ ba mục: từ mới proceed, cặp đồng âm four/for, cách nói giờ nine-fifteen. Chỉ một câu đã cho ba bài học.

Những lỗi hay gặp khi chép

Bỏ qua từ chức năng. Khi nghe nhanh, a, the, of, to thường nhẹ và ngắn. Người học hay bỏ chúng, nhưng chúng lại là chỗ bài thi kiểm tra ở Part 5 và Part 6. Luyện chép chính tả giúp tai quen với các âm yếu này.

Nhầm các từ đồng âm. Their/there, weather/whether, sale/sail. Cách giải quyết là dựa vào ngữ cảnh chứ không dựa vào âm.

*Không nhận ra đuôi -s và -ed.* Âm cuối thường rất nhẹ. Khi thấy mình sai ở đuôi từ, hãy ghi riêng vào nhóm này để luyện thêm.

Chép đúng nhưng không hiểu nghĩa. Chép xong, hãy tự hỏi: đoạn này nói về việc gì, ai nói với ai? Nếu chỉ chép máy móc, bạn khó chuyển được kỹ năng sang Part 3 và Part 4.

Dùng chính tả theo nhịp nào

Mười đến mười lăm phút mỗi ngày thường hiệu quả hơn một buổi dài vào cuối tuần. Một nhịp tham khảo: ba ngày chép đoạn mới, một ngày nghe lại các đoạn cũ không nhìn bản gốc và thử chép lại để xem còn sai chỗ nào. Cách này cho bạn thấy tiến bộ thật, vì cùng một đoạn nhưng số lỗi giảm dần.

Nếu bạn ôn trong khoảng 8 đến 12 tuần, có thể dùng chính tả nhiều hơn ở giai đoạn đầu, rồi giảm dần khi chuyển sang làm đề trọn vẹn.

Tóm tắt

  • Chép chính tả cho biết bạn thật sự nghe được gì, thay vì chỉ cảm thấy quen tai.
  • Bắt đầu từ đoạn 15 đến 30 giây, có sẵn bản ghi lời thoại.
  • Nghe từng cụm, tối đa ba lần mỗi cụm, rồi so với bản gốc.
  • Phân loại lỗi để biết cần luyện từ mới, nối âm, từ chức năng hay đuôi từ.
  • Mười đến mười lăm phút mỗi ngày, thỉnh thoảng chép lại đoạn cũ để thấy tiến bộ.

Tự luyện

Bạn chép một câu trong bài nghe và được kết quả như sau. Hãy chọn đáp án giải thích đúng lỗi.

  • 1. Bài nói: "The shipment should arrive by Friday." Bạn chép: "The shipment should arrive buy Friday." Lỗi này thuộc nhóm nào? (A) Đuôi -ed bị lược (B) Từ mới chưa biết (C) Từ đồng âm (D) Từ chức năng bị lược
  • 2. Bài nói: "We've reviewed the report." Bạn chép: "We review the report." Lỗi chính là gì? (A) Nhầm hai từ đồng âm (B) Bỏ sót đuôi -ed và dạng rút gọn 've (C) Không biết nghĩa của report (D) Chép đúng hoàn toàn
  • 3. Sau ba lần nghe, bạn vẫn không nhận ra một cụm. Việc nên làm là gì? (A) Nghe thêm 20 lần (B) Bỏ cả bài (C) Đoán và coi như đúng (D) Đánh dấu cụm đó, chép tiếp rồi so với bản gốc

Đáp án

  • 1. C – buy và by phát âm giống nhau; ngữ cảnh arrive ... Friday cần giới từ by.
  • 2. B – 've reviewed chứa trợ động từ rút gọn và đuôi -ed, bạn chỉ chép được review.
  • 3. D – đánh dấu và đi tiếp giúp giữ nhịp, sau đó so bản gốc để xem mình thiếu gì.

Bài cùng chủ đề

Part 2: câu hỏi Yes/No và câu trần thuật – hai dạng dễ gây nhầm và cách chọn lời đáp

Xem chi tiết

Part 7: câu hỏi chèn câu vào vị trí [1]–[4] – dấu hiệu nhận ra chỗ đúng

Xem chi tiết

Part 7: câu hỏi chi tiết – tìm đúng chỗ, đọc đúng câu và tránh bẫy số liệu

Xem chi tiết