PHÁT ÂM
Ngữ điệu lên xuống trong Part 2: nghe giọng để biết câu hỏi, lời đề nghị hay lời nhờ
Trong Part 2, bạn chỉ nghe một lần, câu hỏi ngắn và ba phương án đáp cũng ngắn. Nhiều người tập trung vào từng từ mà quên mất rằng giọng nói cũng mang nghĩa. Cùng một câu You're coming to the meeting? có thể là câu hỏi thật, sự ngạc nhiên hoặc lời nhắc, tuỳ ngữ điệu. Bài này nói về hai kiểu ngữ điệu cơ bản, lên và xuống, cách chúng báo hiệu loại câu, và cách luyện tai nhận ra chúng khi làm Part 2.
Hai kiểu ngữ điệu cơ bản
Giọng xuống ở cuối câu. Thường dùng cho câu khẳng định, câu hỏi bắt đầu bằng từ để hỏi (Who, What, Where, When, Why, How) và lời ra lệnh. Ví dụ Where is the conference room? thường xuống ở cuối.
Giọng lên ở cuối câu. Thường dùng cho câu hỏi có/không (Is the printer working?), câu hỏi xác nhận (You're attending, right?) và những lúc người nói ngạc nhiên hoặc muốn kiểm tra lại.
Đây là xu hướng chung, không phải quy tắc tuyệt đối, và giọng vùng miền có thể khác. Nhưng nhận ra xu hướng giúp bạn đoán loại câu ngay khi nghe vài từ đầu.
Câu hỏi đuôi và ý nghĩa của giọng
Câu hỏi đuôi (isn't it?, didn't he?) thay đổi nghĩa theo giọng.
- The report is due Friday, isn't it? với giọng lên: người nói thật sự không chắc và muốn hỏi.
- Với giọng xuống: người nói gần như biết rồi và chỉ muốn xác nhận.
Trong bài thi, đáp án hợp lý thường là Yes, it is hoặc Actually, it's Monday, và ngữ điệu giúp bạn hình dung người hỏi đang tìm thông tin hay xác nhận.
Lời đề nghị và lời nhờ: nghe dấu hiệu lịch sự
Các câu như Would you like some coffee?, Could you send me the file?, Why don't we reschedule? thường có giọng lên nhẹ và mềm hơn câu hỏi thông tin. Chúng không cần đáp án chứa thông tin mà là lời đồng ý hoặc từ chối.
- Would you like some coffee? – Yes, please. hoặc No, thanks, I'm fine.
- Could you send me the file? – Sure, I'll do it now.
- Why don't we reschedule? – That sounds good.
Nếu bạn nhầm Why don't we...? thành câu hỏi lý do, bạn dễ chọn đáp án có từ because. Giọng điệu thân thiện, lên nhẹ ở cuối cho thấy đây là lời gợi ý.
Ví dụ tự soạn
Bạn nghe: "Can you cover my shift on Saturday?" (giọng lên nhẹ, có chút ngập ngừng).
Các phương án:
- (A) Yes, the shift starts at nine.
- (B) Sorry, I'm travelling that weekend.
- (C) He covered the story last week.
Giọng ngập ngừng cho thấy đây là một lời nhờ, và người nhờ có thể bị từ chối. Đáp án (B) hợp lý vì là lời từ chối kèm lý do. (A) lặp từ shift nhưng không trả lời lời nhờ. (C) dùng covered với nghĩa khác (đưa tin), là bẫy từ nhiều nghĩa.
Giọng nhấn từ: ý khác theo từ được nhấn
Từ được nhấn mạnh cho biết điều người nói quan tâm. Hãy so sánh:
- Did Mr. Soler order the supplies? – người hỏi quan tâm ai đặt.
- Did Mr. Soler order the supplies? – người hỏi quan tâm có đặt hay chưa.
- Did Mr. Soler order the supplies? – người hỏi quan tâm đặt cái gì.
Cách đáp tương ứng sẽ khác. Trong Part 2, bạn không thể xem chữ, nhưng bạn có thể để ý từ nào nghe to hoặc kéo dài hơn.
Cách luyện
Nghe và đánh dấu. Chọn 10 câu Part 2, nghe từng câu và vẽ một mũi tên lên hoặc xuống ở cuối câu. Sau đó đối chiếu với lời thoại để xem câu hỏi thuộc loại nào.
Bắt chước bằng cách nhại theo. Nói lại câu với đúng ngữ điệu. Cách nhại theo giúp tai nhớ kiểu giọng.
Đọc to hai kiểu giọng. Cùng một câu You're coming? hãy nói lên và nói xuống, xem ý nghĩa thay đổi thế nào.
Chú ý ba từ đầu. Phần lớn loại câu có thể đoán từ từ hỏi hoặc trợ động từ ở đầu. Ngữ điệu cuối câu chỉ xác nhận thêm.
Những lỗi hay gặp
- Chỉ nghe từ khoá cuối câu và bỏ sót từ hỏi ở đầu.
- Nghĩ rằng mọi câu hỏi đều lên giọng cuối câu.
- Chọn đáp án có từ trùng với câu hỏi vì tưởng đó là câu trả lời đúng.
- Không để ý lời đề nghị và lời nhờ, nên chọn đáp án có thông tin thay vì lời đồng ý.
Tóm tắt
- Giọng xuống thường đi với câu khẳng định và câu hỏi dùng từ để hỏi; giọng lên đi với câu hỏi có/không và xác nhận.
- Câu hỏi đuôi đổi nghĩa theo giọng: lên là hỏi thật, xuống là xác nhận.
- Lời đề nghị và lời nhờ nghe mềm, đáp bằng đồng ý hoặc từ chối.
- Từ được nhấn cho biết điều người nói quan tâm.
- Luyện bằng cách đánh dấu mũi tên, nhại theo và đọc to hai kiểu giọng.
Tự luyện
- 1. "Would you like to join us for lunch?" Câu đáp hợp lý nhất là gì? (A) The restaurant is on Main Street. (B) I joined last year. (C) At noon yesterday. (D) Thanks, I'd love to.
- 2. "Why don't we move the meeting to Thursday?" Câu đáp hợp lý nhất là gì? (A) Because it was cancelled. (B) The meeting room is upstairs. (C) That works for me. (D) Thursday is a day of the week.
- 3. "You've seen the revised budget, haven't you?" (giọng lên). Câu đáp hợp lý nhất là gì? (A) A budget is a plan for money. (B) No, could you send it to me? (C) Yes, it is revised. (D) The budget is in Room 5.
Đáp án
- 1. D – Would you like to... là lời mời nên cần đáp đồng ý hoặc từ chối; (D) nhận lời.
- 2. C – Why don't we... là lời gợi ý, That works for me đồng ý với gợi ý đó.
- 3. B – giọng lên cho thấy người hỏi chưa chắc và muốn biết, No, could you send it to me? trả lời trực tiếp và nêu nhu cầu.


