CHIẾN LƯỢC
Giữ bình tĩnh trong phòng thi TOEIC: cách xử lý lo lắng và những lúc "đứng hình"
Hồi hộp trước và trong lúc thi là điều bình thường. Một mức căng thẳng vừa phải còn giúp bạn tập trung hơn. Nhưng khi lo lắng quá mức, bạn có thể nghe không vào, đọc không hiểu, hoặc quên những điều đã học. Bài này nêu cách nhận ra dấu hiệu căng thẳng và vài kỹ thuật đơn giản để lấy lại bình tĩnh ngay trong phòng thi. Đây là hướng dẫn chung dành cho người học, không thay thế lời khuyên của chuyên gia nếu bạn lo âu kéo dài.
Vì sao căng thẳng làm giảm điểm?
Khi bạn lo, cơ thể tiết ra các chất khiến tim đập nhanh, tay lạnh, hơi thở nông. Trí nhớ làm việc, tức phần não giữ thông tin trong vài giây, bị chiếm bớt bởi suy nghĩ lo âu. Điều này đặc biệt ảnh hưởng tới phần Nghe, nơi bạn phải theo kịp lời nói liên tục. Một lúc "đứng hình" ở câu 35 có thể khiến bạn chưa nghe kịp câu 36 và 37.
Ba dấu hiệu cần chú ý
- Về cơ thể: tim đập nhanh, vai căng, tay run, mồ hôi.
- Về suy nghĩ: "mình sẽ trượt", "mình không nghe được gì", "mọi người làm xong hết rồi".
- Về hành vi: đọc lại một câu nhiều lần, bỏ quên câu hỏi, đổi đáp án liên tục.
Nhận ra các dấu hiệu này là bước đầu để xử lý.
Kỹ thuật 1: hít thở chậm
Hít vào bằng mũi trong khoảng bốn giây, giữ một nhịp, thở ra bằng miệng trong khoảng sáu giây. Lặp lại ba lần. Thở ra dài hơn hít vào giúp cơ thể thư giãn. Bạn có thể làm trong khoảng nghỉ giữa hai phần thi mà không ai nhận ra.
Kỹ thuật 2: thả lỏng vai và tay
Khi thấy vai nâng lên, hãy thả xuống. Nắm hai bàn tay lại rồi buông ra. Chỉ mất vài giây. Việc này giúp đầu óc nhẹ hơn.
Kỹ thuật 3: nếu lỡ mất một câu, bỏ ngay
Trong phần Nghe, nếu bạn lỡ một câu, đừng cố nghĩ lại. Hãy chọn một đáp án, rồi tập trung vào câu tiếp theo. Mỗi câu chỉ là một trong 100 câu của phần Nghe, nhưng việc ngẫm lại có thể làm mất ba câu kế tiếp. Điều tương tự áp dụng khi bạn thấy một đoạn nghe khó.
Câu tự nhủ có ích: "Câu này qua rồi. Câu tiếp theo mới là câu cần làm."
Kỹ thuật 4: đổi cách nói với bản thân
Thay "mình không nghe được gì" bằng "mình nghe được một phần, và phần còn lại có thể đoán". Thay "mình sẽ trượt" bằng "mình làm hết sức với câu trước mặt". Những câu nói này không phải để tự lừa mình, mà để kéo suy nghĩ về việc có thể làm ngay.
Kỹ thuật 5: quay lại với việc cụ thể
Khi đầu óc rối, hãy chuyển sự chú ý sang một việc cụ thể và nhỏ: đọc câu hỏi tiếp theo, nhẩm từ khoá, nhìn tranh và đếm xem có mấy người. Việc làm cụ thể kéo bạn khỏi vòng lo lắng.
Kỹ thuật 6: dùng kế hoạch thời gian đã chuẩn bị
Nhiều nỗi lo trong phần Đọc đến từ cảm giác "không kịp". Nếu bạn có kế hoạch từ trước (ví dụ Part 5 khoảng 20 phút, Part 6 khoảng 10 phút, còn lại cho Part 7), bạn sẽ biết mình đang ở đâu và không phải đoán. Khi tụt lại, hãy bỏ câu khó và đi tiếp.
Khi "đứng hình" giữa chừng
Nếu bạn thấy đầu trống rỗng:
Bước 1: dừng ba giây, đặt bút xuống.
Bước 2: hít thở chậm hai lần.
Bước 3: đọc lại câu hỏi từ đầu, chậm, tập trung vào từ khoá.
Bước 4: nếu vẫn không làm được, chọn đáp án hợp lý nhất theo cảm nhận và đi tiếp.
Ở phần Nghe, bạn không thể dừng băng, nên hãy chọn đáp án cho câu hiện tại rồi theo kịp câu sau.
Chuẩn bị tâm lý từ trước ngày thi
Làm đề thử đủ giờ. Khi đã quen với áp lực thời gian, ngày thi thật sẽ bớt xa lạ. Hãy làm vài đề đủ hai phần, trong điều kiện yên tĩnh, đúng thời gian.
Luyện trong điều kiện không hoàn hảo. Thử nghe khi có tiếng ồn nhẹ, hoặc làm đề ở nơi khác. Việc này giúp bạn quen với sự phiền nhiễu.
Tập thói quen thở và thả lỏng. Hãy thử ngay khi làm đề thử, để đến ngày thi bạn không phải học kỹ thuật mới.
Có một mục tiêu thực tế. Đặt mục tiêu theo trình độ hiện tại, ví dụ tăng 50 đến 100 điểm so với lần trước. Mục tiêu vừa sức giảm áp lực.
Nhớ rằng đây không phải lần duy nhất. Bài thi có thể thi lại. Điều này không có nghĩa là bạn thoải mái, nhưng bạn không phải gánh toàn bộ kỳ vọng vào một buổi sáng.
Chăm sóc cơ thể
- Ngủ đủ trong các đêm trước ngày thi.
- Ăn uống đều, không bỏ bữa.
- Vận động nhẹ như đi bộ, giúp giảm căng thẳng.
- Hạn chế đồ uống có caffeine quá nhiều.
Khi lo âu kéo dài
Nếu bạn lo lắng quá nhiều, khó ngủ hàng tuần, hoặc cảm giác ảnh hưởng tới sinh hoạt, hãy trao đổi với người thân, giáo viên hoặc chuyên gia tâm lý. Việc tìm sự hỗ trợ là điều nên làm, không phải điều đáng xấu hổ.
Tóm tắt
- Căng thẳng vừa phải là bình thường; lo quá mức làm giảm khả năng nghe và đọc.
- Dùng hít thở chậm, thả lỏng vai, và chuyển sự chú ý về việc cụ thể.
- Lỡ một câu thì bỏ ngay và theo kịp câu sau.
- Luyện đề đủ giờ và chuẩn bị kế hoạch thời gian để bớt lo.
Tự luyện
Hãy tự trả lời bằng tiếng Việt hoặc tiếng Anh.
- 1. Dấu hiệu căng thẳng nào bạn hay gặp nhất (cơ thể, suy nghĩ hay hành vi)?
- 2. Viết một câu tự nhủ ngắn bạn sẽ dùng khi lỡ một câu nghe.
- 3. Trong phần Đọc, bạn dự định dành bao nhiêu phút cho mỗi Part?
- 4. Bạn sẽ làm gì trong ba giây đầu khi thấy đầu óc trống rỗng?
- 5. Khi nào bạn sẽ làm đề thử đủ giờ lần tới?
Gợi ý trả lời
- 1. Ghi lại dấu hiệu để lần sau nhận ra sớm hơn.
- 2. Ví dụ: "Câu này qua rồi, nghe câu tiếp theo."
- 3. Ví dụ: Part 5 khoảng 20 phút, Part 6 khoảng 10 phút, còn lại cho Part 7 (điều chỉnh theo bạn).
- 4. Đặt bút xuống, thở chậm hai lần.
- 5. Chọn một ngày và giờ cụ thể trong tuần.
- Bài mang tính hướng dẫn chung, không thay thế tư vấn chuyên môn.*


