NGỮ PHÁP
Phân từ V-ing và V-ed: interesting hay interested, mệnh đề rút gọn trong Part 5
Phân biệt V-ing và V-ed trong TOEIC: interesting – interested, phân từ trước danh từ và mệnh đề rút gọn – cách chọn đúng trong Part 5.
Mục lục
- Phân từ là gì
- Tính từ đuôi -ing và -ed chỉ cảm xúc
- Phân từ đứng trước danh từ
- Phân từ đứng sau danh từ – mệnh đề quan hệ rút gọn
- Mệnh đề trạng ngữ rút gọn: Before, After, When, Once
- Cặp phân từ hay gặp trong TOEIC
- Lỗi dễ nhầm khi chọn V-ing hay V-ed
- Bài tập nhỏ
Phân từ là gì
Phân từ là dạng của động từ có thể dùng như tính từ, trong mệnh đề rút gọn hoặc trong cụm động từ (như is working, has worked). Có hai loại:
- Phân từ hiện tại (V-ing) mang nghĩa chủ động – danh từ tự làm hành động, hoặc gây ra cảm xúc: a growing company (công ty đang phát triển), a confusing instruction (hướng dẫn gây khó hiểu).
- Phân từ quá khứ (V-ed / V3) thường mang nghĩa bị động khi bổ nghĩa cho danh từ – danh từ chịu tác động, hoặc cảm nhận cảm xúc: a signed contract (hợp đồng đã được ký), confused customers (khách hàng thấy bối rối). Với một số nội động từ, V3 chỉ kết quả của hành động, như fallen leaves (lá đã rụng).
Khi rút gọn mệnh đề quan hệ bằng phân từ, V-ing thường thay cho dạng chủ động và V-ed / V3 thường thay cho dạng bị động. Với tính từ, hãy xét nghĩa của cả cụm, và tự hỏi: danh từ này tự làm, bị làm hay cảm nhận điều gì?
Tính từ đuôi -ing và -ed chỉ cảm xúc
Đây là cặp dễ nhầm, vì tiếng Việt thường chỉ dùng một từ như "thú vị" hay "bất ngờ" và phân biệt bằng ngữ cảnh hoặc bằng các cụm như "gây bất ngờ" và "cảm thấy bất ngờ".
- -ing: mô tả thứ gây ra cảm xúc. The presentation was interesting. (Bài thuyết trình gây hứng thú.)
- -ed: mô tả người hoặc động vật trải qua cảm xúc, hoặc biểu hiện của cảm xúc đó. The audience was interested in the presentation. (Khán giả thấy hứng thú.)
Những cặp hay gặp:
- interesting / interested – thú vị / thấy hứng thú
- satisfying / satisfied – làm hài lòng / thấy hài lòng
- disappointing / disappointed – gây thất vọng / thấy thất vọng
- confusing / confused – gây khó hiểu / thấy bối rối
- surprising / surprised – gây bất ngờ / thấy bất ngờ
- exciting / excited – gây phấn khởi / thấy phấn khởi
- overwhelming / overwhelmed – gây choáng ngợp hoặc quá tải / cảm thấy choáng ngợp hoặc quá tải
Lưu ý: -ed không chỉ dùng cho người. Ta vẫn nói a satisfied smile, nhưng trong TOEIC, nếu chủ ngữ là người và câu nói về cảm xúc của họ, thường chọn -ed: Customers were satisfied with the service.
Phân từ đứng trước danh từ
Khi phân từ đứng trước danh từ như một tính từ, hãy hỏi: danh từ tự làm hay bị làm?
- the attached file – tệp được đính kèm (bị đính kèm) → V-ed
- the enclosed brochure – tập giới thiệu được gửi kèm → V-ed
- a detailed report – báo cáo chi tiết → V-ed
- the remaining items – những mục còn lại → V-ing
- the existing system – hệ thống hiện có → V-ing
- a leading manufacturer – nhà sản xuất hàng đầu → V-ing
- rising costs – chi phí đang tăng → V-ing
- qualified applicants – ứng viên đủ năng lực → V-ed
- the revised schedule – lịch đã được sửa → V-ed
Một số cụm trong số này gần như là "cụm cố định" trong TOEIC: please see the attached file, the enclosed form, qualified candidates, the revised schedule, the existing customers. Học thuộc cả cụm giúp chọn nhanh hơn. Nếu bạn còn lúng túng giữa danh từ, tính từ và trạng từ, xem lại bài Phân biệt từ loại qua hậu tố.
Phân từ đứng sau danh từ – mệnh đề quan hệ rút gọn
Mệnh đề quan hệ có thể rút gọn bằng phân từ:
- Chủ động → V-ing: Employees who wish to attend the seminar… → Employees wishing to attend the seminar should register by Friday.
- Bị động → V-ed: The products that were ordered last week… → The products ordered last week will arrive on Monday.
Trong Part 5, câu rút gọn thường trông như sau: All documents ------- to the committee must be signed. Tài liệu được nộp → submitted. Nếu viết submitting, câu nghĩa là tài liệu tự nộp – vô lý.
Dấu hiệu thêm: cụm by + tác nhân gợi ý dạng bị động (V-ed). Tuy vậy, hãy xét nghĩa của cả cụm, vì cả tân ngữ lẫn cụm giới từ đều có thể theo sau V-ing hoặc V3: employees given a bonus có tân ngữ, còn employees working in HR có cụm giới từ.
- Customers purchasing two or more items receive a discount. (khách hàng tự mua → V-ing)
- The report prepared by the finance team is now available. (báo cáo được chuẩn bị, có by chỉ tác nhân → V-ed)
Dạng đầy đủ của mệnh đề quan hệ có ở bài Mệnh đề quan hệ: who, which, that, whose.
Mệnh đề trạng ngữ rút gọn: Before, After, When, Once
Khi hai vế cùng chủ ngữ, mệnh đề trạng ngữ có thể rút gọn:
- Before you leave the office, please turn off the lights. → Before leaving the office, please turn off the lights.
- When it is completed, the form should be sent to HR. → When completed, the form should be sent to HR.
- Once (it is) approved, the budget will be released. → Once approved, the budget…
Quy tắc chủ động/bị động vẫn giữ nguyên: form bị điền → completed; người rời văn phòng → leaving.
Lưu ý lỗi hay gặp: chủ ngữ ngầm của vế rút gọn phải trùng với chủ ngữ vế chính. Chủ ngữ đó có thể thực hiện hoặc chịu tác động của hành động (như the form trong When completed, the form…). After reviewing the proposal, the manager approved it. – đúng, vì người xem đề xuất là the manager.
Cặp phân từ hay gặp trong TOEIC
Một số cặp mà phương án hay để cả hai dạng:
- experienced staff (nhân viên có kinh nghiệm) – không nói experiencing staff
- an increasing number of (ngày càng nhiều) – dùng V-ing khi nói xu hướng đang diễn ra
- a limited budget (ngân sách hạn chế)
- the following items (những món sau đây)
- a missing package (gói hàng bị thất lạc) – missing là tính từ chỉ tình trạng không tìm thấy hoặc vắng mặt
- an outstanding balance (khoản còn nợ)
- preferred method (phương thức ưa dùng)
Lỗi dễ nhầm khi chọn V-ing hay V-ed
Chọn theo nghĩa, đừng chỉ dựa vào mẹo. Có phân từ không theo quy tắc chủ động hay bị động quen thuộc: a retired engineer (đã nghỉ hưu, không phải bị ai cho nghỉ), the developing market (thị trường đang phát triển), an experienced manager (người có kinh nghiệm). Nhớ cả cụm sẽ nhanh hơn suy luận từng chữ.
Cảm xúc của người và nguyên nhân gây ra. Câu có người làm chủ ngữ và có about / by / with theo sau thường cần -ed: The staff were pleased with the results. Khi chủ ngữ là việc hoặc vật gây ra cảm xúc, chọn -ing: The results were pleasing.
Rút gọn sai chủ ngữ. Walking into the lobby, the sign caught my eye là câu sai logic, vì tấm biển không đi bộ. Sửa: Walking into the lobby, I noticed the sign.
Phân từ đứng sau danh từ cần cả cụm. The people interviewed yesterday (những người được phỏng vấn) khác the people interviewing candidates (những người đang phỏng vấn ứng viên). Xem động từ có tân ngữ theo sau hay có tác nhân by để xác nhận.
Đừng nhầm với danh từ. attachment là danh từ (tệp đính kèm), còn attached là phân từ làm tính từ (đã được đính kèm). Ở chỗ cần bổ nghĩa cho danh từ, hãy loại danh từ trước, rồi mới chọn giữa V-ing và V-ed.
Bài tập nhỏ
Câu 1. Please review the ------- document and return it with your signature.
(A) attach
(B) attaching
(C) attached
(D) attachment
Câu 2. Many customers were ------- by the sudden change in the store's opening hours.
(A) confuse
(B) confusing
(C) confused
(D) confusion
Câu 3. Applicants ------- to work overseas should mention this in their cover letter.
(A) wishing
(B) wished
(C) wish
(D) to wish
Câu 4. The new sales figures were -------, so the director called an urgent meeting.
(A) disappoint
(B) disappointing
(C) disappointed
(D) disappointment
Câu 5. Once -------, the revised contract will be sent to all parties.
(A) approve
(B) approving
(C) approved
(D) approval
Đáp án và giải thích:
- Câu 1 – (C). Tài liệu được đính kèm → attached document.
- Câu 2 – (C). Khách hàng cảm thấy bối rối, có by phía sau → confused.
- Câu 3 – (A). Rút gọn từ Applicants who wish to work…, ứng viên tự mong muốn, có to work theo sau → wishing.
- Câu 4 – (B). Số liệu gây thất vọng → disappointing.
- Câu 5 – (C). Hợp đồng được duyệt: Once (it is) approved.
Luyện thêm các câu Part 5 có chấm điểm ở mục Luyện ngữ pháp. Để biết mình nên ôn chủ điểm nào trước, bạn có thể làm bài kiểm tra trình độ miễn phí.


