Trọng âm từ: quy tắc nhỏ giúp bạn nghe và nói rõ hơn PHÁT ÂM

Trọng âm từ: quy tắc nhỏ giúp bạn nghe và nói rõ hơn

Nhiều bạn học từ vựng rất chăm nhưng khi nghe vẫn "không nhận ra" từ đã biết. Một nguyên nhân thường gặp là bạn nhớ từ theo mặt chữ, còn người nói dùng trọng âm và nhịp điệu khác với những gì bạn hình dung. Trọng âm là chỗ nhấn mạnh trong từ: âm tiết được nhấn đọc to hơn, dài hơn và rõ hơn, còn những âm tiết còn lại bị đọc yếu, ngắn. Nắm vài quy tắc cơ bản sẽ giúp bạn nghe dễ hơn ở Part 2–4 và nói tự nhiên hơn.

Vì sao trọng âm quan trọng?

Khi người nói nhấn đúng âm tiết, các âm tiết còn lại giảm nhẹ. Ví dụ từ photographer (/fəˈtɒɡrəfə/ hay /fəˈtɑːɡrəfər/) có trọng âm ở âm thứ hai. Nếu bạn quen đọc "PHÔ-tô-gra-phơ" với trọng âm ở âm đầu, rất có thể bạn sẽ không nhận ra từ này khi nghe. Trọng âm giống như khung xương của từ: nghe đúng khung thì dễ nhận ra từ ngay cả khi các âm khác bị nuốt.

Quy tắc 1: danh từ và động từ cùng chữ

Một số từ có hai chức năng, danh từ nhấn âm đầu còn động từ nhấn âm sau:

  • REcord (n) – reCORD (v)
  • PREsent (n: quà; hiện tại) – preSENT (v: trình bày)
  • IMport (n) – imPORT (v)
  • PERmit (n: giấy phép) – perMIT (v: cho phép)
  • conTRACT (v: co lại) và CONtract (n: hợp đồng)

Trong TOEIC, điều này giúp bạn phân biệt trong lúc nghe: We need to preSENT the PREsent to the client chỉ là câu minh hoạ, nhưng bạn sẽ nghe được chức năng của từ qua vị trí nhấn.

Quy tắc 2: hậu tố kéo trọng âm

Với nhiều từ có hậu tố, trọng âm rơi vào âm ngay trước hậu tố:

  • -tion, -sion: eduˈcation, deˈcision, inforˈmation (trọng âm ngay trước hậu tố).
  • -ic, -ical: ecoˈnomic, poˈlitical.
  • -ity: aˈbility, possiˈbility.
  • -ial, -ian: fiˈnancial, poliˈtician.

Hậu tố có trọng âm riêng:

  • -ee: employˈee, refeˈree, attenˈdee.
  • -eer: engiˈneer, volunˈteer.
  • -ese: Japaˈnese, Vietnaˈmese.

Đây là những cặp rất hay gặp trong TOEIC: employer (nhấn âm 2: /ɪmˈplɔɪə/) và employee (thường nhấn âm 3: /ˌɛmplɔɪˈiː/, đôi khi nhấn âm 2: /ɪmˈplɔɪiː/). Có vài cách đọc theo giọng khác nhau; bạn nên tra từ điển để chọn cách phù hợp.

Quy tắc 3: danh từ ghép

Danh từ ghép thường nhấn âm đầu: BLACKboard, HEADquarters, BUSiness card, AIRport. Còn cụm tính từ + danh từ thì nhấn ở danh từ: a black BOARD (bảng màu đen, không phải bảng viết). Quy tắc này không hoàn toàn, nên hãy xem đây là xu hướng.

Quy tắc 4: từ hai âm tiết

Danh từ và tính từ hai âm tiết thường nhấn âm đầu: TABle, OFfice, HAPpy, PROduct. Động từ hai âm tiết thường nhấn âm sau: reLAX, beGIN, deCIDE, proVIDE, arRANGE. Có nhiều ngoại lệ, như visit, answer, offer, listen, manage.

Câu và nhịp điệu

Trong câu, từ nội dung (danh từ, động từ chính, tính từ, trạng từ) được nhấn, còn từ chức năng (mạo từ, giới từ, trợ động từ, đại từ) đọc nhẹ. Hãy nghe câu:

The MANager will SEND the INvoice toDAY.

Bốn từ in hoa mang nội dung chính và nghe rõ, còn the, will, the và âm đầu của today bị lướt qua. Khi đọc thầm bạn thấy đủ từ, nhưng trong băng nghe, bạn chỉ nghe thấy khung chính. Vì thế, hãy tập nghe để bắt từ nhấn, rồi suy ra phần còn lại.

Cách luyện hiệu quả

1. Tra trọng âm khi học từ mới. Từ điển ghi dấu ˈ trước âm được nhấn. Ghi lại luôn cùng nghĩa.
2. Vỗ tay theo nhịp. Đọc từ nhiều âm tiết và vỗ tay mạnh ở âm được nhấn.
3. Nghe và nhại lại (shadowing). Chọn đoạn ngắn 20–30 giây, nghe, đọc theo cùng nhịp, ghi âm và so sánh.
4. Ôn theo nhóm. Mỗi tuần chọn một nhóm: từ có -tion, từ có -ee, cặp danh/động từ.

Với người mới, nên chọn 10 từ mỗi tuần, làm đều trong 6–8 tuần. Bạn sẽ thấy khả năng nhận ra từ khi nghe được cải thiện dần.

Tóm tắt

  • Trọng âm là khung của từ: nghe đúng khung thì dễ nhận ra từ.
  • Danh từ nhấn âm đầu, động từ nhấn âm sau (với cặp cùng chữ).
  • Hậu tố -tion, -ic, -ity kéo trọng âm lên âm ngay trước; -ee, -eer, -ese tự mang trọng âm.
  • Trong câu, từ nội dung được nhấn, từ chức năng đọc nhẹ.

Bài tập nhỏ

Hãy đọc to từng từ và chọn âm tiết được nhấn (theo giọng Anh Mỹ).

Câu 1. information: (A) âm 1 (B) âm 2 (C) âm 3 (D) âm 4
Câu 2. engineer: (A) âm 1 (B) âm 2 (C) âm 3
Câu 3. record (động từ, nghĩa ghi âm): (A) âm 1 (B) âm 2
Câu 4. In the sentence "The manager will send the invoice today", những từ nào được nhấn nhiều nhất?

Đáp án

Câu 1: (C), in-for-MA-tion, nhấn âm 3. Câu 2: (C), en-gi-NEER. Câu 3: (B), re-CORD. Câu 4: manager, send, invoice, today.

Kiểm tra lại bằng từ điển trực tuyến và nghe phát âm mẫu. Nếu bạn đang ôn tập Part 2, hãy xem thêm bài về nối âm và lược âm.

Bài cùng chủ đề

Âm cuối -s, -es và -ed: cách phát âm đúng và vì sao nghe sót âm này làm mất điểm

Xem chi tiết

Ngữ điệu lên xuống trong Part 2: nghe giọng để biết câu hỏi, lời đề nghị hay lời nhờ

Xem chi tiết

Shadowing – nhại theo người nói: luyện nhịp điệu và phát âm với bài nghe TOEIC

Xem chi tiết